Kurulum ve Başlangıç

Laravel, web uygulamaları geliştirmeyi keyifli ve yaratıcı bir deneyim haline getirmeyi amaçlayan zarif sözdizimine sahip bir PHP web uygulama çatısıdır (framework). Laravel; yönlendirme (routing), kimlik doğrulama (authentication), oturum yönetimi (sessions) ve önbellekleme (caching) gibi web projelerinde sıklıkla kullanılan temel işlevleri kolaylaştırarak geliştirici deneyimini en üst seviyeye çıkarır.

Neden Laravel?

Laravel, uygulamanızın boyutundan bağımsız olarak size eşsiz bir geliştirme esnekliği sunar. İster tek kişilik bir hobi projesi, ister milyonlarca kullanıcıya hizmet veren kurumsal bir platform geliştirin; Laravel'in sunduğu araçlar ve ekosistem projelerinizde hız ve güvenlik sağlar:

• Aşamalı Çatı (Progressive Framework): İster basit bir API veya monolitik bir web uygulaması, ister gerçek zamanlı WebSocket destekli modern SPA uygulamaları geliştirin; Laravel her seviyede ihtiyaçlarınıza cevap verir.
• Ölçeklenebilir Yapı: PHP'nin doğal ölçeklenme kabiliyeti, Redis desteği, Laravel Horizon ve Laravel Octane gibi araçlarla saniyede on binlerce isteği kolayca işleyebilirsiniz.
• Kapsamlı Ekosistem: Laravel Herd, Forge, Vapor, Breeze, Jetstream, Sanctum, Nova ve Pulse gibi resmî araçlar tüm yaşam döngünüzü destekler.

Sistem Gereksinimleri

Laravel 11 çatısını yerel ortamınızda veya sunucunuzda çalıştırmak için aşağıdaki sistem gereksinimleri karşılanmalıdır:

• PHP 8.2 veya üzeri
• Gerekli PHP Eklentileri:
  • cURL PHP Eklentisi
  • Fileinfo PHP Eklentisi
  • Mbstring PHP Eklentisi
  • OpenSSL PHP Eklentisi
  • PDO ve veritabanı sürücüleri (MySQL, PostgreSQL, SQLite vb.)
  • Tokenizer PHP Eklentisi
  • XML PHP Eklentisi
• Composer (PHP Bağımlılık Yöneticisi)
• Node.js & NPM (Önyüz varlıklarını derlemek için)

İlk Laravel Projenizi Oluşturma

Laravel projesi oluşturmanın en kolay yolu resmî Laravel Installer aracını veya doğrudan Composer'ı kullanmaktır.

Yöntem 1: Laravel Installer Kullanımı

Öncelikle Laravel Installer'ı Composer aracılığıyla global olarak sisteminize yükleyin:

composer global require laravel/installer

Kurulum tamamlandıktan sonra yeni bir Laravel projesi oluşturmak için şu komutu çalıştırabilirsiniz:

laravel new ornek-proje

Bu komut size veritabanı tercihinizi (SQLite, MySQL, PostgreSQL), kimlik doğrulama başlangıç kitinizi (Breeze, Jetstream) ve test çatınızı (Pest, PHPUnit) seçmeniz için etkileşimli bir arayüz sunacaktır.

Yöntem 2: Composer create-project Kullanımı

Global bir paket kurmadan doğrudan Composer ile proje oluşturmak isterseniz:

composer create-project laravel/laravel ornek-proje

Proje dizinine geçiş yapın:

cd ornek-proje

Yerel Geliştirme Sunucusunu Başlatma

Laravel projenizi yerel ortamda test etmek için yerleşik Artisan geliştirme sunucusunu kullanabilirsiniz:

php artisan serve

Bu komut çalıştırıldığında uygulamanız http://localhost:8000 adresinde yayına başlayacaktır.

Başlangıç Yapılandırması

Ortam Dosyası (.env)

Laravel projenizin kök dizininde .env dosyası yer alır. Bu dosya; veritabanı bağlantısı, posta sunucusu ayarları, önbellek sürücüsü ve ortam türü (local, production vb.) gibi ortama özgü ayarları barındırır:

APP_NAME=Laravel
APP_ENV=local
APP_KEY=base64:...
APP_DEBUG=true
APP_TIMEZONE=UTC
APP_URL=http://localhost:8000

DB_CONNECTION=sqlite
# DB_HOST=127.0.0.1
# DB_PORT=3306
# DB_DATABASE=laravel
# DB_USERNAME=root
# DB_PASSWORD=

Güvenlik Uyarısı: .env dosyanızı asla Git gibi kaynak kontrol sistemlerine göndermeyin. Bunun yerine ekibinizle şablon olarak .env.example dosyasını paylaşın.

Uygulama Anahtarı (Application Key)

Composer ile oluşturulan projelerde uygulama anahtarı otomatik olarak üretilir. Eğer anahtar boş ise aşağıdaki komutla 32 karakterlik rastgele bir şifreleme anahtarı oluşturabilirsiniz:

php artisan key:generate

Bu anahtar, kullanıcı oturumlarının ve şifrelenmiş verilerin güvenliği için hayati öneme sahiptir.

Dizin İzinleri

Laravel'in düzgün çalışabilmesi için storage ve bootstrap/cache dizinlerinin web sunucusu (veya PHP süreçleri) tarafından yazılabilir olması gerekir:

chmod -R 775 storage bootstrap/cache

Veritabanı ve Migrations

Laravel varsayılan olarak SQLite veritabanı ile yapılandırılmış şekilde gelir. Veritabanı tablolarınızı oluşturmak için migration komutunu çalıştırabilirsiniz:

php artisan migrate

Eğer SQLite veritabanı dosyası (database/database.sqlite) henüz mevcut değilse, Laravel bunu sizin adınıza otomatik olarak oluşturmayı teklif edecektir.

Sonraki Adımlar

Tebrikler! İlk Laravel projenizi başarıyla ayağa kaldırdınız. Şimdi aşağıdaki konuları inceleyerek devam edebilirsiniz:

1. Rotalar ve Yönlendirme (Routing)
2. Ara Katmanlar (Middleware)
3. Denetleyiciler (Controllers)
4. Blade Şablon Motoru
5. Eloquent ORM ve Veritabanı